Vijf minuten voor sluitingstijd sta je bij het kaartenrek, en het
beste wat je vindt is een gedicht over jarigen, taart en kaarsjes dat
er al tien jaar hangt. Dat is meteen het probleem. Een tekst die op
elke kaart past, past op niemand.

Rijm dat niets zegt, vult alleen de regels

Schrijf iets dat rijmt op feliciteren en de rest vult zichzelf
vanzelf, met een jaar wijzer, geniet ervan en de beste wensen. De
jarige knikt, legt de kaart op de stapel en vergeet hem. Niemand
bewaart een rijm dat net zo goed over de buurman had kunnen gaan. Lees
zo’n kaartgedicht vijf jaar later nog eens terug, dan valt pas op hoe
weinig het zegt. Persoonlijk zit niet in het rijm, maar in de details
die alleen bij jullie kunnen kloppen.

De invoer bepaalt of het gedicht iemand raakt

Open een tool voor gedicht maken met AI en
begin niet met de opdracht verjaardagsgedicht, want dan krijg je het
kaartenrek terug. Noem eerst één gewoonte van de jarige, zoals brood
bakken op zondagochtend, en één moment uit afgelopen jaar met een naam
en een plek erbij. Vraag om tien regels zonder rijm, of hooguit half
rijm. Gedwongen rijm is precies wat je wil vermijden, want een gewone
zin die klopt leest persoonlijker dan een perfect rijm over niets. Zit
er een binnenpretje tussen jullie dat niemand anders snapt, zet het er
dan letterlijk in. Precies dat soort regels maakt het gedicht van hem
of haar in plaats van van de machine.

Lees hardop en gooi de eerste strofe weg

De eerste versie van een AI is bijna altijd de algemeenste. Gooi de
eerste strofe weg en kijk wat er overblijft, want meestal wordt het
daar aantoonbaar beter van. Lees daarna hardop voor jezelf. Elke regel
die op een andere jarige had kunnen slaan, gaat eruit. Klopt de
volgorde niet, wissel dan twee regels om. Houd wat over, want vier tot
acht regels is genoeg. Schrijf het over op papier of print het op een
vel.

Het is gratis en persoonlijker dan een kaart van vier euro

De kaart kost drie tot vier euro en verdwijnt na een week in de
prullenbak. Het gedicht kost niets en blijft misschien wel weken op de
koelkast plakken. Zo is het naast het cadeautje ook nog het
goedkoopste papierwerk van het jaar.

Open vanavond dat venster, tik de twee details in en vraag om tien
regels zonder rijm. Over vijf minuten heb je iets dat geen kaartenrek
verkoopt.